Döviz Kuru Nedeniyle İlaçlara Erişim Zorluğu Yaşanıyor!

Döviz kurunda yaşanan etkiden dolayı piyasa geneline bakıldığında yüzlerce ilacın bulunamadığı ifade ediliyor. Hastalar için büyük önem taşıyan ilaçların fiyatlarının yüksek olması nedeniyle çoğu ilaç zorluklara rağmen bulunamıyor veya çok zor şartlarda kısıtlı olarak tedarik ediliyor.

EKONOMİ 19.12.2018, 01:15
Döviz Kuru Nedeniyle İlaçlara Erişim Zorluğu Yaşanıyor!

Döviz kuru etkisiyle piyasada yüzlerce ilacın bulunamadığı belirtiliyor. Hastalar için hayati önem taşıyan fiyatı yüksek bazı ilaçların kimi piyasada bulunamıyor kimisi de kısıtlı olarak veriliyor. Kanser ilaçlarından kronik hastalıkların (diyabet, kalp ve tansiyon) tedavisinde kullanılan ilaçlara, bazı vitamin haplarından göz damlalarına kadar pek çok ilaca erişimde sıkıntı yaşanıyor. Sebebi ise ilaç firmalarının ilaç kurunu yukarı çekmek istemesi... 2018 yılı için ilaçta sabit kur oranı 2.69 olarak belirlenmişti ancak bugünkü kur oranı ile arasındaki farktan dolayı ilaca erişim problemi yaşanıyor.

İlaç alımlarının yaklaşık yüzde 85'i Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yapılıyor. Problem ise burada patlak veriyor. Depolar yüksek kur maliyetli ilaçları SGK'lılara reçete ile vermek yerine stoklarda tutmayı tercih ediyor. Bu durumdan en çok etkilenen kişiler kuşkusuz hastalar oluyor. Özellikle de kronik hastalığı olup, düzenli ilaç kullanması gerekenler... Kanser hastası, kalp, tansiyon, diyabet hastası veya organ nakli olup ömrü boyunca ilaç kullanması gereken hastalar...

Eczacılar, ilaç endüstrisinin zor bir dönemden geçtiğini belirterek, 2019 yılında belirlenecek yeni kur oranının bu tip sorunlar yaşanmaması adına önemli olduğunu belirtiyor.

"İTHAL GÖZ DAMLALARI AYLARDIR PİYASADA YOK"

Türk Eczacıları Birliği Başkanı Ecz. Erdoğan Çolak

"Sahadan aldığımız verilere dayanarak konuşacak olursak piyasada ilaç yokluğundan söz edemeyiz. Ancak kimi ilaçlar piyasaya kısıtlı veriliyor, ilaç firmaları limitli bir şekilde dağıtım yapıyor. Piyasada sıkıntılı olan ilaçlar için net bir sayıdan bahsetmek mümkün değil, çünkü hemen her gün ve hatta gün içerisinde bile değişiklik gösterebiliyor. Kısıtlı ulaşılan ilaçlara baktığımızda belirli ilaç gruplarına indirgeme yapamayız. Kanser ilaçlarından vitaminlere uzanan bir durum söz konusu... Ancak şunu söyleyebiliriz; sıkıntı yaşanan ilaç kalemlerinde en fazla ithal ilaçlar göze çarpıyor. Örneğin; ithal göz damlaları aylardır piyasada yok.

Son dönemde ilaçta yaşanan sıkıntıların en büyük sebeplerinden birisi de bu bahsi geçen sabit kur oranı. İlaçta sabit kur oranı 2018 yılı için 2.69 olarak belirlenmişti ve bugünkü kur oranını göz önüne aldığımızda sürdürebilirlik açısından bu oranın gerçekçi olmadığı ortada.

2019 yılında belirlenecek yeni kur oranının benzer sıkıntıların yaşanmaması adına önemli olduğunu düşünüyorum. Öte yandan yetkililerin bu konu hakkında önlemler alması, toplum sağlığını korumak adına elzem."

"SABİT KUR İLE GÜNCEL KUR ARASINDA ÇOK BÜYÜK BİR UÇURUM BULUNMAKTADIR"

İlaç Endüstrisi İşverenler Sendikası Genel Sekreteri Turgut Tokgöz

"İlaç endüstrisi olarak zor bir dönemden geçmekteyiz. İlaç fiyatlarının belirlenmesinde kullanılan 2.69 TL düzeyindeki sabit euro kuru ile güncel euro kuru arasında çok büyük bir uçurum bulunmaktadır. Endüstrimizin bu türden bir döviz kuru uygulamasından ötürü yaşadığı zorluklar göz ardı edilemez bir noktaya gelmiştir.

Bu süreçte, basında zaman zaman bazı ilaçların bulunamadığına ilişkin haberler yer almaktadır. İlaç firmalarımız tüm olumsuzluklara rağmen ilaç arzında sorun yaşanmaması için azami gayretle çalışmaktadır. Sağlık Bakanlığımız da ilaçlara erişimin aksamaması için gerekli tüm izleme faaliyetlerini özenle yürütmektedir.

Giderek ağırlaşan koşullara bağlı olarak, önümüzdeki dönemde ilaç temininde sıkıntıların artmasının önlenmesi için döviz kurunda güncelleme yapılması gerekmektedir."

"İLACA ERİŞİMDE SIKINTIMIZ YOK"

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Serdar Turhal

"Döviz kuru etkisiyle piyasada bulunamayan bir kanser ilacının varlığından haberdar değilim. Daha çok fiyatı çok düşük olduğu için üretilmesi ilaç firmaları açısından maddi anlamda anlamlı olmayan ilaçlarla ilgili sıkıntılar zaman zaman olabiliyor. Böyle bir sıkıntının olduğu ilaç da yakın zamanda temin edildi. Piyasada böyle bir sıkıntımız yok ancak ilaçların fiyatları düştükçe onların orijinal moleküllerinin üretilmesiyle ilgili sıkıntı olma riski başka ilaçlar için de var.

Tabiri caizse bu ilaçlar dara düşmeden önce Sağlık Bakanlığının bu konuda önlem alması gerektiğini İlaç Eczacılık Dairesine de iletmiştik. Bu şekilde hareket edileceğini ümit ediyoruz. Pahalı olan ilaçların onay süreciyle ilgili hastaların yakınmaları olabiliyor ancak Sağlık Bakanlığının bu ilaçların onaylanmasını Avrupa ve Amerika ile eş zamanlı olmasına gerek olmadığı konusunda bir kanaati var. Burda kurduğu bazı komisyonlar var. Bu komisyonların değerlendirilmesine göre karar veriliyor ve ilaçlar onaylanıyor. Ancak ilaçlar onaylandıktan sonra ilaca ulaşımımızla ilgili bir sıkıntımız yok."

"HASTALAR ECZANE EZCANE GEZİP İLAÇ ARIYOR"

İsmini vermek istemeyen bir eczacı

"18 Aralık 2018'de, yaklaşık 2 bin 300 kalem ilacın fiyatı değişti, çoğunda fiyat düşüşü oldu. Maalesef bu düşüşler eczane stoklarına zarar olarak yazıldı. Bu fiyat değişimleri 45 gün öncesinden açıklanıp yayınlanıyor, özellikle fiyat artışı olan ilaçlarda bu dönemde sıkıntı yaşıyoruz. Bu ilaçlar, ya ilaç firması kaynaklı ya da depo kanalı tam olarak bilememekle birlikte eczanelerimize ulaşmıyor. İlaçlar yok, ta ki fiyatı değişene kadar... Bu dönemde de hastalar, eczane eczane gezip ilaç arıyor. Bu sıkıntı sadece fiyat değişimi kaynaklı da değil, döviz kuruyla da alakalı. Şu an ilaçtaki döviz kuru 2.69 yani ilaçta 1 euro 2.69 TL. İlaç etken maddeleri dövizle alındığı için firmalar için bu büyük bir sıkıntı. Düşünün ekmek yapmak için gramı 5 liradan un alıyorsunuz, bununla ekmek yapıp orda kullandığınız unun gramını 2.69'dan hesaplamak zorunda kalıyorsunuz. Bu çok sürdürülebilir bir politika değil."

İLAÇ FİYATLARI NASIL BELİRLENİYOR?

Türkiye'de ilaç fiyatlarının belirlenmesinde 2004'ten bu yana referans fiyat sistemi kullanılıyor. Peki, nedir bu referans fiyat sistemi? Kısaca, ilaçların ecza deposuna satış fiyatının belirlenmesinde aynı veya benzer ilaçların Avrupa Birliği (AB) ülkeleri arasından belirlenen kaynak ülkelerdeki (Fransa, İtalya, İspanya, Portekiz ve Yunanistan) ecza deposuna en düşük satış fiyatının euro cinsinden referans (gerçek kaynak) fiyat olarak kabul edilmesi, diye tanımlanabilir.

Söz konusu referans fiyat 'Fiyat Değerlendirme Komisyonu' tarafından belirlenen kurlarla TL'ye çevrilir. TL'ye çevrilmiş kurların üzerine ilacın niteliğine göre (orijinal, jenerik vb.) yüzde 0 ila 40 arasında indirim yapıldıktan sonra ecza deposuna satış fiyatları tespit edilir. Fiyatlamada önemli diğer bir nokta Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) geri ödeme listesine girebilmek için ilacın fiyatı ve niteliğine göre yüzde 0 ila 41 arasında talep edilen indirimlerdir. İlaç alımlarının yaklaşık yüzde 85'i ise SGK tarafından yapılıyor. Problemde burada yaşanıyor. Depolar yüksek kur maliyetli ilaçları SGK'lılara reçete ile vermek yerine stoklarda tutmayı tercih ediyor.

Türkiye ilaç pazarı 2017'de değerde 24.5 milyar TL'ye kutu ölçeğinde ise 2.2 milyar hacme ulaştı

DEPO KARI YÜZDE 2-9

ECZANE YÜZDE 12-25

Bu arada perakende satış tarafına bakarsak; ilacın ecza deposuna satış fiyatına göre değişkenlik göstermek üzere ecza depolarına yüzde 2 ila 9, eczanelere ise yüzde 12 ila 25 arasında kar marjı ilave ediyor.

PEKİ KUR NASIL BELİRLENİYOR?

2015 ila 2017 yılları arasında piyasa ve kamu bütçesi dinamiklerine göre gerçekleştirilen kur belirlemesinin bir kural çerçevesinde yapılmasını sağlamak için 2017/9901 sayılı Beşeri ve Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararı ile önemli düzenlemelere gidildi. Halen geçerli olan söz konusu karara göre referans fiyat sisteminde bir yıl boyunca uygulanacak kur, önceki yılki ortalama euro kurunun yüzde 70'i olarak belirlenecek ve Fiyat Değerlendirme Komisyonu her yılın ilk 45 günü içerisinde uygulanacak kuru açıklayacak. Yüzde 70 kuralı her ne kadar kur yoluyla yüzde 30 indirim anlamına gelse de bu dövizdeki hareketlilik nedeniyle bu yıl uygulanamadı.

Referans ilaç pazarı, 2017'de 16,69 milyar TL'ye ulaştı. Kutu ölçeğinde ise 0,92 milyar kutu satış gerçekleşti. Eşdeğer ilaç pazarı ise 2017'de değerde 7,85 milyar TL'ye kutu ölçeğinde ise 1,31 milyar hacme ulaştı

2019'DA ÇEVRİM KURU GEÇERLİ OLACAK MI?

2018 yılı yüzde 70 kuralının uygulanacağı ilk yıl olacaktı. Sağlık Bakanlığı yetkilileri sektör oyuncularıyla görüşerek orta yol bulmaya çalıştı ve sonuç olarak 2018/11286 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile referans fiyat sisteminde 2018 yılı için kullanılacak kurun bir önceki yıl kurunun yüzde 15'ini geçemeyeceği düzenlemesi yapıldı. Bu düzenlemenin hemen ardından Fiyat Değerlendirme Komisyonu 2018 yılı için uygulanacak kuru 2,3421'den yüzde 15 artırarak 2,6934 olarak belirledi. Neticede ilaç şirketlerinin kur artışı beklentisi gerçekleşmedi. 2019 yılı için çevrim kurunun ne olacağını ve yüzde 70 kuralının uygulanıp uygulanmayacağı ise henüz belli değil.

Yorumlar (0)