09 Nisan 2019 Salı 12:52
İthal soğanlar Suriye'den! Kuru soğan fiyatı 10 lirayı aştı! Soğan fiyatları neden yükseliyor?

Resmi verilere göre, gümrük duvarları tümden kaldırılmasına rağmen ocak ve şubat aylarında Türkiye'ye sadece 28 bin ton kuru soğan girdi. Kuru soğan ağırlıklı olarak Özbekistan, Mısır ve İran'dan geldi. Ancak yetmeyince soğanın kilosu yeniden 10 lirayı aştı. Aylık soğan tüketimi Türkiye'de 150 bin tonun üzerinde.

İktidar yurtdışından vergisiz kuru soğan ithalatını ilk olarak geçen ocak ayında başlattı. 14 Ocak'ta alınan kararla 28 Şubat'a kadar kuru soğan ithalatına uygulanan vergiler sıfırlandı. Ancak gümrüksüz ithalat süresinin bitimine bir gün kala, yani 27 Şubat'ta alınan yeni bir kararla sıfır vergi uygulaması 31 Mart'a kadar uzatıldı. Nisan ayına gelindiğinde artık ithalat dönemi kapanmış oldu. Ancak iç piyasada fiyatlar yeniden 10 liraları görmeye başlayınca 6 Nisan'da yeni bir karar daha alınarak ithalat süresi 30 Nisan'a kadar yeniden uzatıldı.

ÖZBEK ve SURİYE SOĞANI YEDİK

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) yayımladığı son verilere göre, vergileri sıfırlanmış olmasına rağmen bu yılın ocak ve şubat aylarında yurtdışından sadece 28 bin 140 ton kuru soğan getirilebildi. Üstelik ocakta ithal edilen kuru soğan miktarı bin 40 tonda kalırken şubatta 27 bin 99 tona kadar çıkabildi. TÜİK verilerine göre ocakta 922 tonu Azerbaycan, 99 tonu Suriye, 19 tonu da İran'dan olmak üzere sadece üç ülkeden soğan ithalatı yapılabildi. Şubattaki 27 bin ton soğanın ise 8 bin 54 tonu Özbekistan'dan, 6 bin 821 tonu Mısır'dan, 6 bin 223 tonu İran'dan, 4 bin 746 tonu da Azerbaycan'dan geldi. Ayrıca Kazakistan'dan 775 ton, Rusya'dan da 480 ton soğan ithal edildi.

EN UCUZU İRAN SOĞANI

Türkiye iki ayda yaptığı 28 bin 140 ton soğan ithalatı için bu ülkelere 6 milyon 657 bin dolar döviz ödedi. Soğanın ortalama ithal fiyatı ise 23.6 dolar/sent (yaklaşık 1 lira 34 kuruş) oldu. Türkiye, ülke bazında ise en ucuz soğanı 15.4 sentle (yaklaşık 87 kuruş) İran'dan getirdi. Özbekistan ve Rusya soğanı 1 liraya, Mısır soğanı 1 lira 79 kuruşa ve en pahalısı olan Kazakistan soğanı da 1 lira 86 kuruşa mal oldu.

Türkiye soğan bulabilmek için ülke ülke soğan ararken yılın ilk 2 ayında 524 ton soğan da yurtdışına ihraç edildi. KKTC, Bulgaristan ve Irak'a yapılan soğan ihracatından 162 bin dolar döviz elde edilirken, soğanın kilogram başına ihraç fiyatı 31 sent (yaklaşık 1 lira 76 kuruş) oldu.

Sıfırlanmış Gümrük vergisine rağmen soğan fiyatları neden yükseliyor?

Yapılan araştırmalarda, üreticinin kullandığı gübre, mazot, ilaç ve ithal tohum (sertifikalı tohum - İsrail tohumu) gibi zaruri gider tutarlarında yapılan yüzde 110'a varan zamlarla birlikte artan üretim maliyetleri üreticiyi zor duruma sokmakla beraber, üreticiler ürettikleri üründen kar etmemekten şikayetçi.. Bununla beraber, tarladan toplanan ürünlerin otoban ücreti, köprü geçiş ücreti, nakliye vergisi, hal komisyonu derken tüketicinin eline geçmeden fiyatlar yükseliyor. Son olarak hükümetin belli bölgelerde açmış olduğu tanzim satış noktalarında bile, nakliyat, işçi parası, vergi, yer kirası ödememesine rağmen yaklaşık satışa sunmuş olduğu ürünlerde 1 - 1,5 lira aşağısına satılmış ve buna rağmen 2 ay içerisinde toplamda 7 milyon lira zarar edildiği açıklanmıştı.. 

Soğan veya diğer gıda ürünlerine yönelik uygulanan tarım politikaları, anlık çözüm olarak görünsede kalıcı bir çözüm olmadığı aşikar.. Üreticiler her ne kadar sorunun çözümüne kalıcı çözümler olarak, gübre, tohum, mazot ve ilaç gibi giderlerinin düşürülmesini isteselerde uzmanlar bunun bile yeterli olmayacağı görüşünde. Gübre, ilaç, mazot, tohum derken üreticinin tüm ihtiyaçlarının hepsi ithal olarak geliyor ve dolar kurunun 5,70 lira olduğu gerçeği göz önünde bulundurulduğu zaman üreticinin düşük maliyetlere üretim yapamayacağı görüşünde olan uzmanlar, sorunun tek kalıcı çözümünün yerli üretimden geçtiğini beyan ediyorlar. İsrail tohumundan vaz geçip yerli tohuma dönmek, hayvancılığa verilecek destek ile organik hayvan gübresi kullanmak, yerli zirai ilaçları üretmek, köprü ve otoyol fiyatlarında düzeltme gibi bir çok madde sıralanıyor. Tabiki Hükümetin ekonomi politikalarının en belirleyici etkenlerden biri olarak gösteriliyor.. 

Soğanda ve diğer ürünlerde gelecek yıllarda da aynı sorunların yaşanmaya devam edileceğini” savunan CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, “İthalat çözüm değildir. Çözüm yerli üreticinin desteklenmesi, maliyet artışlarının engellenmesidir. Tohum, gübre, ilaç, nakliye düşmeden elektrik, mazot ucuzlamadan tüm girdiler geriye çekilmeden, destek ve teşvik gerçek ihtiyaç sahibi çiftçiye ulaşmadan, tarımda aile tipi işletmeler desteklemeden, köylere geri dönüşü teşvik etmeden, planlı ve bilimsel tarıma yönelmeden sorunlar aşılamaz” diye konuştu.

“İTHALAT FİYAT ARTIŞINI ENGELLEMEZ”

İthal soğanda sıfır gümrük uygulamasının 30 Nisan'a kadar uzatılmasının, soğandaki fiyat artışını engellemeyeceğini ifade eden Gürer, “Geçen yıl kilosu en yüksek 10 liradan satılan kıska, bu yıl iki katına çıkarak 20 lira olmuştur. Büyük kentlerde 10 lira olan kuru soğan bugün Anadolu kentlerinde 6 liradan satılmaktadır. Soğanda ve diğer ürünlerdeki fiyat artışlarının ana sebebi, maliyetlerdeki artıştır. Gübre, mazot, elektrik, ilaç gibi maliyetlerde büyük artış vardır. İthal soğanın yerli soğan fiyatına satılması da ayrıca haksız kazancın yolunu açmaktadır” ifadelerini kullandı.

“TARIMDA GELDİĞİMİZ NOKTA”

Soğanda bile ithalata yönlenmenin, ülkemizde tarımın geldiği noktayı net bir şekilde gösterdiğine dikkat çeken Gürer sözlerini şöyle sürdürdü; “Buğday, arpa, mercimek, fasulye, et hatta saman bile ithal ederek güya sorunu çözmeye çalışan iktidar, ithal ürünlerle fiyat artışlarının engellenemeyeceğini bilmelidir. Fiyat artışları, maliyetlerdeki yüksek artışın engellenmesiyle, üreticilerin planlı ve doğru bir şekilde desteklenmesiyle olur. İthalatın önünü açmak, geçişi bir tedbir olarak görülse de kalıcı bir çözüm değildir”

Son Güncelleme: 09.04.2019 16:08
Anahtar Kelimeler:
SuriyeIthalSoğan
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.