Sigortasız çalışan nasıl emekli olur? Sigortasız çalışanın tazminat hakkı var mı?

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre; her 100 çalışandan 32’si kayıt dışı. Bu gerçeğin işçiler açısından önemli olumsuz sonuçları var. İşçiler, sigortasız çalıştırıldıkları dönem boyunca sosyal güvenlik haklarından ve devlet destekli sağlıktan mahrum bırakılıyor. Emeklilik için gereken prim ve gün de eksik kalıyor. İşçiler bu durum karşısında çaresiz değil. Sigortasız çalışanlar emekli olabilir mi? Sigortasız çalışanların hakları nelerdir? Sigortasız çalışanlar emeklilik hakkını nasıl kazanır? Sigortasız çalışanın tazminat hakkı var mı? İş güvencesi tazminatı nedir? En çok merak edilen bu sorulara yanıtları sizler için araştırdık.

EKONOMİ 15.09.2019, 16:27
Sigortasız çalışan nasıl emekli olur? Sigortasız çalışanın tazminat hakkı var mı?

Emeklilik için üç şart bulunuyor. Bunlar olmazsa olmaz. Belli bir süre sigortalı olmak (kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl), ilk sigortalı olduğunuz tarihe göre belirli bir süre prim ödemek ve yine işe giriş tarihinize göre belli bir yaşı tamamlamak. Bu üçü bir araya gelmeden emekli olmak mümkün olmuyor.

9 Eylül 1999'dan sonra ise, yaş ve prim şartı yükseliyor. Bu kez yıl şartı ortadan kalkıyor. Erken sigortalı olup hem primi hem yılı dolduranlar yaş şartı için maalesef beklemek zorundalar.
Bu bekleme süresini çalışarak da geçirebileceğiniz gibi ihtiyacınız yoksa çalışmadan da bekleyebilirsiniz.

Ancak işverenin yükü artmaya başladığından beri sigortasız işçi çalıştırılanlar da çoğaldı. Başlangıçta emeklilik zamanları hiç düşünülmese de yaş kemale erince emekli olmanın önemi anlaşılıyor.

ÇALIŞTIĞINIZA DAİR YAZILI BİR BELGE MUTLAKA ALIN

Yasayla sağlanan haklar var. Yani sigortasız çalıştırılan işçiler bu haklarını aramalı. Bunun ilk yolu Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) şikayet. SGK’nın işçi şikayetlerine göre işlem yapabilmesi için ise işçilerin işten ayrılmamış olması gerekiyor. İşten çıktıktan/çıkarıldıktan sonra yapılan şikayetlerin olumlu sonuç vermediği ifade ediliyor. Ancak, işçinin elinde yazılı belge varsa işten çıktıktan sonra yapılan şikayetlerden de işçi lehine sonuçlar çıkabilir.

İŞTEN AYRILDIKTAN 5 YIL İÇİNDE HİZMET TESPİT DAVASINI AÇTIRIN

SGK’ya ve diğer kurumlara şikayetlerden bir sonuç çıkmazsa çalışanın dava açma hakkı var. İşçiler sigortasız çalıştıkları sürelerini, işten ayrıldıktan sonra 5 yıl içinde açacakları hizmet tespit davasıyla da tespit ettirebilir. Mahkemece tespit edilen ücretlerle çalışma gün sayıları SGK tarafından dikkate alınır ve o işçinin sigortasına geriye dönük işlenir. 

SİGORTASIZ ÇALIŞANLARIN TAZMİNAT HAKKI VAR MI?

İşverenin işçisini hiç sigortaya bildirmemesi, sigorta primlerini ödememesi ve sosyal haklardan mahrum bırakması, işçiye haklı fesih imkanı veriyor. Düşük ücretten bildirim de haklı fesih nedeni. Bütün bu durumlarda iş sözleşmesini sona erdiren işçi, kıdem tazminatını alır. İşveren her çeşit sigortasız çalıştırma halinde o işçinin kıdem tazminatını da ödemek zorunda. Yargıtay’ın verdiği kararlar da bu yönde. 

İŞ GÜVENCESİ TAZMİNATI NEDİR?

Çalıştığı işyerinde sigortasız olduğunu iddia ederek SGK’ya başvuran işçileri, işveren çoğunlukla çıkarıyor. Eğer işyerinde 30’un altında işçi varsa, SGK’ya şikayeti sebebiyle kişi işten çıkarıldığında işveren ‘kötü niyetli’ sayılacak ve ihbar tazminatının 3 katı tutarında ‘kötü niyet tazminatı’ ödeyecek. Eğer kişi 30 ve üzeri işçinin olduğu bir yerde çalışıyor ve sigortasız çalıştırıldığını SGK’ya bildirdi diye işten çıkarılıyor ise ‘iş güvencesi kapsamında’ işe iade davasını kazandığında işveren işe iade etmezse, o işçiye en az 4, en çok 8 aylık ücreti tutarında ‘iş güvencesi tazminatı’ ödemek zorunda kalır.

Yorumlar (13)
memo 1 ay önce
biz isyerinde ssk siz calisan var diyoruz adamlarin umrunda degil
Mevlude 1 ay önce
Ben 18 yıldır ev işlerinde gündelikçi olarak çalışıyorum sigortasız biz gundelikcilere sigorta istiyoruz hakkımızı bile vermiyorlar
Admin 1 ay önce
Mezarda emekli oluruz heral
Ben dokuz yıldır bir ana sınıfında yardımcı olarak çalışıyorum ama sigortasız neyapa bilirim 1 ay önce
Ben 9 yıldır bir anasınıfında yardımcı olarak çalışıyorum ama sigortasız ne yapabilirim bana yardımcı olabilir misiniz
Ulubey 1 ay önce
Türkiye özel sektörde çalışacagına düşmana esir düş daha iyi
B,h 1 ay önce
2011 2019 özel rahabilitasyon merkezinde çalıştım bir kaç defa da iş kazası geçirdim iş gazasi gecirdime şahitlik edecek arkadaşlarımda var öğrencilerin velilerine tanıyor elimde listelerinde var ne yapmam gerek
Admin 1 ay önce
Mezarda emekli oluruz heral
Admim 1 ay önce
Ben 10 yildir ayni is yerinde calisiyorum sigortasiz baska is bulamiyorum ilk okul mezunuyum cunku sigortadan gelip benim orda calistiğimi göruyolar ve kimse demiyorki senin sigorta belgelerin nerde defalarca şait oldum patronlarimin bilmedigi yolsuzluklarida onlar ögretiyor duydum poşetleri malzeme doldurup götüruuorlar ruşvet degildirde nedir bu hakmi hakkimim ellel degildir bunlara
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın