İran sokaklarında mahşer provası: Can kaybı korkunç boyuta ulaştı, bilanço ağırlaşıyor

Yaklaşık 24 gündür dinmek bilmeyen protestolar, başkent Tahran'ın tarihi Büyük Çarşı esnafının kepenk indirmesiyle fitillenmiş olsa da, gelinen noktada durum ekonomik taleplerin çok ötesine geçerek kanlı bir hesaplaşmaya evrildi. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) tarafından paylaşılan son veriler, uluslararası kamuoyunda infial yaratacak cinsten; zira çatışmaların başladığı günden bu yana hayatını kaybeden sivil ve görevli sayısının 4 bin 29 gibi korkunç bir sınıra dayandığı bildiriliyor. Ülke genelinde yükselen feryatlar ve dumanlar arasında, sadece son 24 saat içerisinde doğrulanabilen yeni ölümlerle birlikte tablonun her geçen dakika daha da karanlık bir hal aldığı gözlemleniyor.

Tahran yönetiminin olayları bastırmak amacıyla uyguladığı sert müdahale yöntemleri, kitlesel gözaltı operasyonlarıyla birleşerek ülkeyi devasa bir açık hava hapishanesine çevirmiş vaziyette. HRANA’nın saha kaynaklarından derlediği bilgilere göre, gösterilerin başladığı 28 Aralık 2025'ten bu yana 26 bin 15 kişinin güvenlik güçleri tarafından derdest edilerek bilinmeyen merkezlere veya cezaevlerine götürüldüğü ifade ediliyor. Hayatını kaybedenler arasında sadece göstericilerin değil, olayların şiddet sarmalına kapılan 180 güvenlik görevlisinin de bulunması, sokaklardaki çatışmanın ne denli amansız bir boyuta ulaştığını kanıtlıyor. Her ne kadar protestoların ilk ateşi yerel para birimi tümenin dolar karşısında rekor seviyede değer kaybetmesi ve halkın alım gücünün sıfırlanmasıyla yanmış olsa da, dökülen kanın miktarı artık meselenin bir mutfak enflasyonu krizinden çok, bir varlık yokluk savaşına dönüştüğünü gösteriyor.

İran devlet kademesi ise yaşanan bu trajediyi Batılı güçlerin bir komplosu olarak nitelendirerek iç kamuoyundaki tepkileri dış düşman algısıyla yönetmeye çalışıyor. İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in geçtiğimiz günlerde yaptığı ve büyük tartışma yaratan açıklamaları, yönetimin sert tutumundan taviz vermeyeceğinin en somut göstergesi oldu. Hamaney, sokaklardaki kaosu doğrudan İsrail ve ABD istihbaratıyla ilişkilendirerek, binlerce insanın ölümünden bu "dış mihrakların yerli işbirlikçilerini" sorumlu tuttu. Buna karşın resmi makamlar, ölen sivil sayısına dair sessizliğini korurken, yalnızca 3 bin 700'den fazla güvenlik personelinin yaralandığını ve "terör odaklı" olduğu iddia edilen 3 bin kişinin yakalandığını duyurmakla yetiniyor. Bilgi akışının kesilmesi amacıyla 8 Ocak'tan itibaren uygulanan topyekun internet blokajı ise son günlerde yer yer esnetilse de, İran’ın dünya ile bağı hala pamuk ipliğine bağlı ve içeriden gelen görüntüler bir ulusun enkaz altındaki haykırışını andırıyor.