Emniyet Personeli

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

Son günlerde bekçilerin yetkileri merak konusu oldu. Bekçilerin yetkileri nelerdir? Emniyet Genel Müdürlüğü’nün bekçilerin kimlik sorma yetkisi hep tartışma konusu oldu. İzmir Bornova’da iki genç ve bekçiler arasında yaşanan kimlik sorma tartışmasının yargıya taşınmasının ardından bekçilerin kimlik soğulama hakkının olmadığına karar verildi. Son olarak da Mardin 2’nci Sulh Ceza Hakimliği de “bekçilerin kimlik sorma yetkisinin olmadığı” yönünde karar verdi.

İzmir 35’inci Asliye Ceza Mahkemesi Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanunu’nun (PVSK) polislere verdiği kimlik sorma yetkisinin bekçilere verilmediği yönünde karar vermişti. Ancak mahkemenin bu kararına rağmen Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) bekçilerin kimlik sorma yetkisi olduğunu savunarak, şu açıklamada bulunmuştu:

“İzmir ilinde 09/05/2018 tarihinde meydana gelen ve basında, ‘Çarşı ve Mahalle Bekçileri kimlik soramayacak’ şeklinde yayınlanan haber ile ilgili olarak İzmir 35. Asliye Ceza Mahkemesince verilen karar sadece o olaya münhasır bir karar olup aşağıdaki açıklamanın yapılmasına gerek duyulmuştur. Çarşı ve Mahalle Bekçilerinin Vazifeleri ile ilgili Olarak Riayet Etmeleri Gereken Hususları Gösterir Yönetmeliğin 16. maddesindeki ‘Bekçiler bölgeleri içinde dolaşan şüpheli şahısları takip eder ve hüviyetlerini araştırırlar.’ hükmüne göre Çarşı ve Mahalle Bekçilerinin kişilere kimlik sorma yetkileri mevcuttur.”

Israrla kimlik soran bekçiyle ilgili mahkemeden karar çıktı: “Makamını vatandaşın huzurunu bozmak için kullandı”

Bir karar da Mardin’den

Çarşı ve mahalle bekçilerinin kimlik sorup soramayacağına dair Emniyet Genel Müdürlüğü’nün yaptığı açıklamanın aksine bir karar da Mardin’den geldi. Mardin’de 3 Aralık 2019 tarihinde 2 arkadaşıyla birlikte evine giden Mezopotamya Ajansı muhabiri Ahmet Kanbal, yolda bir grup bekçi tarafından kimlik kontrolünden geçirilmek istendi. Gazeteci Kanbal ve arkadaşlarının bekçilere kimlik sorma yetkisinin bulunmadığını söylemesi üzerine olay yerine polisler çağrıldı. Ardından karakola götürülen Kanbal ve arkadaşlarına “Kabahatler Kanunu” gerekçe gösterilerek, 153 TL idari para cezası kesildi. Kanbal ve arkadaşları karara itiraz etti.

İtirazı değerlendiren Mardin 2’nci Sulh Ceza Hakimliği, bekçilerin kimlik soramayacağını belirterek, idari para cezasının kaldırılmasına karar verdi.

“Yönetmelikle düzenlenemez”

Mahkeme kararının gerekçesinde ise, bekçilerin görev tanımlarını sıralayarak, şu ifadelere yer verdi:

“…Bekçilerin görev tanımlarının yapıldığı, görev tanımının içinde kişileri durdurup kimlik sorma yetkilerinin bulunduğuna dair açık bir maddenin bulunmadığı, nitekim aynı kanunun 3/1-B, 3’de bekçilerin vazife saatleri içinde gördükleri, işittikleri, şüphe ettikleri şahsı ve hadiseleri, istirahate geçmeden evvel bağlı bulunduğu en yakın kolluk kuruluşuna bildirmek olarak görev tanımlarının yapıldığı, 772 sayılı kanun gereğince düzenlenen yönetmeliğin 16. Maddesinde ise ‘Bekçiler bölgeleri içinde dolaşan şüpheli şahısları takip eder ve hüviyetlerini araştırırlar. Şüpheli ve diğer şahısların suç teşkil eden bir fiilini gördüklerinde yakalayarak karakola teslim ederler.’ şeklinde düzenlendiği, madde metninde belirtilen ‘kimliği araştırırlar’ kavramının geniş yorum ile durdurulup kimlik sorma yetkisi anlamına gelmeyeceği, ilgili olayı Anayasa madde 13, 20 ve 23 ile İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi maddesi kapsamında değerlendirildiğinde temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında olayın durumuna göre kolluk kuvvetlerinin yetkileri incelendiğinde kanunda bulunmayan bir hususun yönetmelikle düzenlenemeyeceği, nitekim PVSK 4/A maddesinde polisler açısından açık ve ayrıntılı bir düzenleme yapılmış olmasına rağmen bekçilere bu yetkinin verildiğine dair kanunla düzenlenmiş bir yasa hükmünün mevzuatta bulunmadığı, yine Anayasa’da gösterilen özel sınırlama sebeplerine bağlı olarak, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ‘Ölçülülük ilkesine’ uygun şekilde sınırlamaların Kanun ile yapılabileceği bu surette düzenlenen idari para cezasının usul ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmakla muteriz vekilinin itirazının kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.”

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

BEKÇİLERİN KİMLİK SORMA YETKİSİ VAR MI?

İdare Hukuku uzman hocalarından olan Prof. Dr. Metin Günday ise sosyal medya platformu Twitter üzerinden yaptığı açıklamada Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yapılan bekçilerin kimlik sorma yetkileri ile ilgili olarak aksi yönde ifadeler kullandı. Günday yaptığı açıklamada, “Uzatmaya gerek yok: Yasanın vermediği bir yetki yönetmelikle verilemez.Çarşı ve mahalle bekçilerinin kimlik sorma yetkisi yoktur… Nokta !” ifadelerini kullandı.

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

Ayrıca Av. Hasan Sınar ise, “PVSK md. 4A/8 uyarınca kimlik sorma münhasıran polise tanınmış bir yetkidir; bahsettiğiniz Yönetmelik ise Kanun’a aykırı olamayacağı gibi, içeriği de bu yetkiyi kapsamamaktadır. Basın açıklaması yapıp sosyal medyada yaymadan önce lütfen kendinize bir hukuk müşaviri bulun!” açıklamasını yaptı.

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

BEKÇİLERİN YETKİLERİ NELER? BEKÇİLİK YÖNETMELİĞİ

Herkesin merak ettiği bekçilerin yetkileri hakkında detaylı araştırmayı kamupersoneli.net olarak sizler için yaptık. Bekçilerin kimlik sorma yetkisi, bekçilerin üst arama yetkisi ve merak edilen bütün yetkileri  “ÇARŞI VE MAHALLE BEKÇİLERİNİN VAZİFELERİ İLE İLGİLİ OLARAK RİAYET ETMELERİ GEREKEN HUSUSLARI GÖSTERİR YÖNETMELİK”te şu şekilde sıralandığını gördük:

Madde 1 – Çarşı ve mahalle bekçilerinin vazifeleri sırasında uymak zorunda oldukları hususlar bu Yönetmelikte belirtilmiştir.

Madde 2 – Bu Yönetmelikte geçen (Bekçi) deyimi (Bekçi ve Bekçi Adayı), (Amir) deyimi (Amir ve mafevk – üst) deyimini ifade eder.

Madde 3 – Karakol amirleri bölgeleri içindeki emniyet ve asayiş yönünden önemli mahal ve noktaları dikkatle göz önünde bulunduracak çarşı ve mahalle bekçilerinin vazife bölgelerini, açık ve kesin sınırlar göstermek suretiyle bir kroki üzerinde tespit ederler.

Bu kroki ile krokiyi açıklayan rapor bir teklif yazısına bağlanarak mesleki amirlik kanalı ile mahalli mülkiye amirliğine gönderilir. Krokilerde gösterilen bekçi vazife bölgeleri bu makamların onayı ile kesinleşir.

Madde 4 – Karakol amirleri kesinleşen krokilerde sınırları gösterilen vazife bölgelerinde çalışacak bekçilerin ad ve soyadlarını bir yazı ile krokiyi onaylayan makama bildirmeğe mecburdurlar. Krokide tespit edilen bölgelerin sınırlarının değiştirilmesi veya bir bekçinin vazife bölgesinin değiştirilmesi gerektiğinde 3 üncü maddenin 2 nci fıkrasına göre işlem yapılır. Mahalli mülkiye amirleri bu yetkilerini mesleki amire devredebilirler.

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

Madde 5 – Bekçiler, vazife görecekleri bölgenin tespitinde mümkün olduğu nispette evlerinin bulunduğu mahalden başka bir bölgede çalıştırılır.

Madde 6 – Bekçiler kıyafet ve teçhizatları tam olarak, vazifeye başlama saatinden yarım saat evvel bağlı oldukları karakolda bulunmaya mecburdurlar.

Madde 7 – Bekçiler vazifeye çıkmadan önce karakol amiri bulunmadığı takdirde vekili tarafından kontrolden geçirilerek mevsime göre kıyafetleriyle silah ve teçhizatının Yönetmelik hükümlerine uygunluğuna ve vazifeye hazır olup olmadıklarına dikkat edilir. Kendilerine vazifeleriyle ilgili günlük emirler verildikten sonra, karakol nöbetçisi tarafından, “Vazifeye çıktığı görüldü” kaydı yazılmış olan kontrol defteri dağıtılır.Olağanüstü hal ve şartlar dışında 1 inci fıkrada belirtilen usule uyulmaksızın bekçiler vazifeye çıkarılamazlar.Karakol amirleri bu hususu yerine getirmekle görevlidirler.

Madde 8 – Bekçiler görev saatleri içinde kendilerine ayrılmış bölge içinde fasılasız surette dolaşmağa mecburdurlar.

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

Madde 9 – Bekçiler zabıta hizmet ve görevleri dışında her ne suretle olursa olsun çalıştırılamazlar.

Madde 10 – Vazife ile ilgili bir zorunluluk olmadıkça bölgeden ayrılmak yasaktır. Bu takdirde dahi mümkün olduğu nispette karakola bilgi verilmesi gerekir. Aksi halde yapılan kontrolde bölgelerinde bulunamayan bekçiler vazifelerini terk etmiş sayılırlar.

Madde 11 – Vazife esnasında geçilecek yollar belirli olmamalı, yürüyüş ağır adımlarla yapılmalı, dönemeçlerde köşe başlarında durularak etraf gözetilip incelenmelidir. Yürüyüşlerde ani dönüşler yapılarak gözetlenip gözetlenmediği veya izlenip izlenmediği kontrol edilmelidir.

Madde 12 – Tabancalar kılıflarında bulunur. Yalnız tehlikeli anlarda ele alınabilir.

Madde 13 – Yardım istemek zorunda kaldıkları veya süratle diğer zabıta kuvvetlerinin veya itfaiye kurtarma, sıhhi imdat gibi yardımcı ekiplerin el koymasını gerektiren hal ve olaylardan en seri araçlarla bağlı bulundukları karakollara ve mümkün olduğu takdirde karakollarla birlikte yardımda bulunacak teşekküllere haber verirler. Bu haber verme, telefon, düdük ve diğer emin vasıtalarla yapılacağı gibi zorunluluk halinde havaya ateş etmek suretiyle de yapılabilir. Bu kabil bir haber verme veya imdat isteme halinde işiten veya haber alan diğer bölge bekçileri yetişmek zorundadır.

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

Düdük işaretleri şunlardır:

A) Tek düdük yoklama içindir. İşiten bekçi yerini belli etmek için tek düdük çalmak suretiyle karşılık verir;

B) Birbirlerini izleyen iki düdük çağırma işaretidir. İşiten bekçi aynı şekilde karşılık vermekle beraber derhal çağrılan yere gider;

C) Birbiri arkasından ve sürekli bir şekilde çalınan düdük sesleri imdat isteğine işarettir. İşiten bekçiler derhal yardıma koşmakla beraber, “Geliyorum” anlamına kesik ve kısa aralıklı üç düdük sesiyle karşılık verirler.

Madde 14 – Bekçiler, özel dikkat ve çalışma gerektiren zaruri hal ve şartlar dışında, vazifeleri sırasında rastladıkları mülkiye amiri, polis amir ve memurları ve jandarma subayları, astsubayları ve uzman çavuşları ile kendisinden kıdemli bekçilere saygılı bir vaziyette selam verirler.

Bölgelerini ve kendilerini teftişe çıkan amire rastladıklarında veya bunlar tarafından düdük veya başka vasıtalarla çağrıldıklarında süratle yanlarına giderler ve o ana kadar gördükleri, duydukları veya el koydukları işler hakkında bilgi verirler.

Bekçiler kontrol defterlerini vazifeleri sırasında daima yanlarında bulundurmaya ve yetkili amirlerin istemeleri halinde vermeğe mecburdurlar.

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

Madde 15 – Bölge sınırlarında karşılaşan bekçiler birbirlerine işe ait bilgilerini aktarırlar ve lüzumsuz bir konuşma ve gecikmede bulunmaksızın bölgelerinde dolaşmağa devam ederler.

Madde 16 – Bekçiler bölgeleri içinde dolaşın şüpheli şahısları takip eder ve hüviyetlerini araştırırlar.

Şüpheli ve diğer şahısların suç teşkil eden bir fiilini gördüklerinde yakalayarak karakola teslim ederler.

Madde 17 – Bölgesi içindeki sokaklarda yanmayan lamlara göçmüş lağımlara, geçidi tehlikeye düşürecek yapı ve yol yapımı ve ışıklandırmaya yıkılmaya yüz tutmuş binalara açılarak ışık konulmadan bırakılmış çukur veya yığınlara rastladıklarında mümkün olduğu kadar tedbire başvurmakla beraber, durumu karakol amirine bildirirler.

Madde 18 – Patlamış su veya havagazı boruları veya kopmuş elektrik, telefon, telgraf telleri veya devrilmeye yüz tutmuş direklerini gördüklerinde gerekli onarmanın yapılması için durumu ilgililere duyururlar ve yapılmasına kadar ammenin selametini sağlamak bakımından acele tedbirleri alırlar.

Madde 19 – Halkın toplu olarak bulunduğu yerlerde veya seyirci alan yerlerin dağılma saatlerinde kalabalık arasında şüpheli kişilerin hareketlerini kontrol ederek düzeni sağlarlar.

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

Madde 20 – Gazete, ilan ve reklam dağıtıcıların hareket tarzlarını izler, asılmak, dağıtılmak veya serpilmek suretiyle yapılan ilan ve reklamları inceler ve bunların belli yerlerde başka yerler asılmalarına konulmalarına engel olurlar.

Madde 21 – Merdiven, kazma, kürek ve benzerleri gibi suç işlemeye yarayacak aletlerin açıkta bırakılmaması ve açıkta bulunması zaruri olan eşyanın kaybolmaması için gerekli tedbirleri alırlar.

Madde 22 – Suç sayılmayacak ve fakat kendini idare edemeyecek derecede sarhoş olanların bir tehlikeye uğramalarına veya herhangi bir suç işlemelerine mani olmak üzere tedbir alırlar ve gerekli yardımda bulunurlar.

Madde 23 – Haklarında tevkif ve yakalama müzekkeresi çıkarılmış kimseleri gördükleri takdirde yakalar ve karakola teslim ederler.

Madde 24 – Bölgeleri içinde terkedilmiş veya kaybedilmiş çocuklara rastladıklarında gerekli işlem yapılmak ve tedbir alınmak üzere karakola getirerek teslim ederler.

Madde 25 – Bekçiler, Kanunun 3 üncü maddesinde sayılan ve Genel Kolluk Kuvvetlerinin derhal müdahalesine imkan bulunmayan acele ve zaruri hallerde Genel Kolluk görevlerini yaparlar.

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

Madde 26 – Bekçiler, vazife bölgeleri dahilindeki mahalle, cadde ve sokakları, meydan, park, bahçe, mesire yeri gibi yerleri; Devlet büyüklerinin, mülki askeri erkan gibi tanınmış zevatın oturdukları evleri; doktor, ebe, eczacı, hastabakıcı, veteriner gibi ammenin sağlığı ile ilgili meslek sahiplerinin oturdukları yerleri, hastahane, dispanser, eczane kimyahane ve hayvan bakım yuvalarını, elektrik, havagazı muhabere ve diğer aydınlatma ve ısıtma vasıtalarının fabrika, santral ve sair teşkilat ve tesislerinin bulundukları mahalleri; su yolları, çeşmeleri, depoları ve yangın muslukları; devlet müesseselerini, umuma mahsus istirahat ve eğlence yerlerini ve emniyet ve asayiş bakımından önemli mahal ve noktaları tanımaya, öğrenmeye ve gerektiğinde bu bilgileriyle yardım etmeğe mecburdurlar.

Bekçilere yukarıdaki fıkrada belirtilen hususları gösteren birer rehber verilir.

Madde 27 – Bir amirin verdiği emir yapılırken daha büyük bir amirden evvelki emre aykırı ikinci bir emir alınacak olursa ikinci emri verene evvelki emir bildirilir. Eğer daha büyük amir kendi emrinin yapılmasında ısrar ederse bu emir yapılır ve birinci amire bilgi verilir.

Madde 28 – Vazifeleri sona eren bekçilerin karakola gelerek vazifeleri süresine ait görgü ve bilgilerini bildirmeden ayrılmaları yasaktır.

Karakola gelen bekçiler, kontrol defterlerine karakol nöbetçisi tarafından, dönüşlerine dair kayıt düşürüldükten sonra defterlerini karakolda bırakarak vazifeden ayrılırlar.

Madde 29 – Bekçiler vazifeleri sırasında gayet ciddi davranacaklardır. Halk ile laubali bir şekilde konuşmak, ciddiyeti bozucu tavır göstermek ve hareket etmek yasaktır.

Madde 30 – Bekçiler kıyafetlerine dikkat etmeye mecburdurlar. Düşük ve kirli kıyafette bulunamazlar. Elbise ve teçhizatlarını uygun şekilde giymeleri ve taşımaları şarttır.

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

Madde 31 – Bekçilerin toplu olarak müracaatları veya şikayetleri yasaktır. Müracaat veya şikayetlerini ayrı ayrı ve söz veya yazı ile en yakın amirlerinden başlayacak silsile yoluyla yapabilirler. En yakın amirden şikayet olunacaksa müracaat bir derece üstündeki amire yapılır.

Müracaat veya şikayetin saygılı bir tarzda ve ifade ile yapılması şarttır.

Madde 32 – Müracaat ve şikayetler mutlaka inceleme konusu yapılır ve bir karara bağlanır.

Sonuç ilgili bekçiye bildirilir.

Madde 33 – Amirin yüzüne karşı kendisinden şikayet etmek veya başka yerlerde amiri şikayet edeceğini söylemek suretiyle işi dedikoduya çevirmek yasaktır. Aykırı hareket edenler hakkında disiplin kovuşturması yapılır.

Madde 34 – Hafta iznine çıkacak bekçilerin tabancaları yanlarında kalır. Diğer uzun mezuniyetlerde ve hastalık gibi ayrılmalarda tabancaları karakol amiri tarafından teslim alınır.

Madde 35 – Bu Yönetmelikte yazılı emirlere aykırı hareket edenler veya zorunluluklara uymayanlar hakkında fiil daha ağır bir ceza ile karşılanmıyorsa Emniyet Teşkilatı Mensuplarına Verilecek İnzibati Cezalara Dair Tüzük’ün 2 inci maddesinin 2 inci bendi hükmü uygulanır.

Bekçilerin kimlik sorma yetkisi var mı? Yeni açıklama geldi! Bekçilerin yetkileri neler?

Madde 36 – Hilafı usulen ispat edilmedikçe veya fiilen maddeten yapılması veya ihmale mümkün görülmedikçe soruşturma ile tevsiki imkanı bulunmayan disiplin kusur ve kabahatlerinden dolayı amirin bizzat görgüsüne dayanarak verdiği rapora göre işlem yapılır.

Madde 37 – 772 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanununun 19 uncu maddesi gereğince düzenlenen bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 38 – Bu Yönetmeliği İçişleri Bakanı yürütür.